Stop met het zoeken naar eerlijke mensen. Begin met het bouwen van eerlijke systemen.

Eind 2025 viel het Europees Openbaar Ministerie binnen bij het College of Europe in Brugge en bij de diplomatieke dienst van de Europese Unie. Verdacht: niemand minder dan Federica Mogherini, voormalig buitenlandchef van de Europese Unie en inmiddels rector van diezelfde onderwijsinstelling. De verdenking luidde dat iemand vertrouwelijke aanbestedingscriteria had gelekt naar de partij die de opdracht vervolgens binnenhaalde. Op papier verliep de aanbesteding volgens het boekje. Maar als het vermoeden klopt, lag de uitkomst er al voordat de wedstrijd goed en wel begon.

Als dit op het hoogste niveau van Europa kan gebeuren, is geen enkele overheid immuun. En dat is geen toeval.

Wij ontwierpen onze democratieën in de negentiende eeuw, voor een tijd van papieren dossiers, kleine netwerken en overzichtelijke publieke taken. In de eenentwintigste eeuw beheren diezelfde structuren digitale netwerken, miljardenstromen en een complexiteit waarop ze nooit berekend waren. Dat is precies het probleem van de moderne democratie. We hebben overheden die afhankelijk zijn van goede bedoelingen, in een tijd die dat niet meer toestaat.

In De Schone Staat breekt Ulbo P. Faber met het uitgangspunt dat goede bedoelingen genoeg zijn. Hij bouwt voort op ruim dertig jaar ervaring met meer dan honderd complexe publieke projecten. Daarmee laat hij zien hoe we politieke financiering, personeelsbeleid, inkoop, subsidies en vergunningen zo kunnen herontwerpen dat integriteit geen kwestie van karakter meer is, maar van ontwerp.

De Schone Staat is geen pleidooi voor strengere regels. Het is een blauwdruk voor een overheid die eerlijk móét zijn, omdat haar constructie dat afdwingt.

Vijf domeinen, opnieuw ontworpen

• Politieke financiering
• Personeelsbeleid
• Inkoop
• Subsidies
• Vergunningen